Emmen "Open Groene Stad"

Toen een van onze werkgroepleden afgelopen zaterdag de boekenmarkt van Emmen bezocht, vond hij daar het mooie boek "Emmen, de bouw van een aangename stad in het groen" uit 1995. De onbetwiste hoofdpersoon hierin is burgemeester Gaarlandt, een autoritaire maar kleurrijke figuur die van 1946 tot 1963, d.w.z. de hele wederopbouw-periode, de baas van Emmen was. Hij was ook de drijvende kracht achter de grote uitbreidingen van die tijd, waarmee Emmen in korte tijd van dorp een stad werd. Maar wel met aparte wijken, die in het bestaande landschap werden ingevoegd. Volgens Gaarlandt zelf: "Emmen zal een stad worden, akkoord, als het maar een dorp blijft!"

Deze visionaire bestuurder wilde "hiermee ook het verleden en de toekomst bijeen brengen door het dorpse en het stedelijke met elkaar te verzoenen". Zo ontstond de "Open Groene Stad" Emmen, met achtereenvolgens de 'experimentele' wijken Emmermeer (vanaf 1947), het paradepaardje Angelslo (vanaf 1960), Emmerhout (1965), Bargeres (1970) en de latere uitbreidingen..
   Vooral Angelslo trok veel aandacht in het hele land: de manier waarop het bestaande groen, zoals houtwallen en lanen, zorgvuldig in de stadsplanning was opgenomen, was toen werkelijk revolutionair. Normaal was totale kaalslag, en dan een plan direct van de tekentafel.
   Het was vooral burgemeester Gaarlandt die zich voor deze 'groene' stadsplanning sterk maakte, en daarom is hij vanaf nu de Held van het Landschapspark, dat trouwens tot de wijk Angelslo behoort. Zijn motto was: "Elke boom die wordt omgehakt is er een te veel". Nog verder ging de stedebouwkundige De Jong die in 1955 was benoemd: "Ik ben geen stedebouwer maar bomenplanter".

Daarom is het bizar en paradoxaal dat ons Landschapspark met zijn oude veldstructuren, lanen en bomenrijen het slachtoffer dreigde te worden van bouwplannen van een projectontwikkelaar nota bene onder de naam "Gaarlandtpark"! Terwijl in deze megalomane plannen vrijwel geen boom overeind bleef! Gelukkig lijkt dit alles van de baan.
   Het zou een flagrant misbruik zijn van de naam van deze 'groene' burgemeester. Trouwens, de boomverordening uit 2011 (in plaats van 'niet kappen, behalve...'  'kappen, tenzij...') is ook al een openlijke afwijking van de lijn-Gaarlandt.
   De werkgroep stelt zich dan ook voor dat er in het Landschapspark een origineel Gaarlandt-monument komt, ter ere van de visionair van de "Open Groene Stad"!

We houden je verder op de hoogte over de uitspraak van de Bezwarencommissie i.v.m. onze bomenmelding (zie ook vorig blog), en zijn nu bezig een digitale petitie op te stellen.

bomen-melding: geen sinecure

Op 28 jl is de werkgroep op de
pijnbank gelegd door de Commissie voor Bezwaarschriften. Hierover kan nog niet alles gezegd worden, want het is nu dus ahw 'onder de rechter'. Een saillant detail willen we hier wel onthullen: voor de gemeente Emmen blijken eiken met een doorsnede van 80 cm uit de jaren 1970 te kunnen stammen. Dit zelfs gemeten op een hoogte van 1,30 m, wat hierbij gebruik is. De werkgroep komt ter zijner tijd met de uitslag van deze toch wel heftige zitting en haar uiteindelijke besluiten.

Het unieke van ons plan voor het Landschapspark Emmen is dat het historisch-educatieve deel zal komen te liggen binnen oude veldstructuren. Het gaat om vier parallelle akkers die op een stuifzand- en heidelandschap zijn aangelegd en qua type op de 16de eeuw teruggaan. Vanaf het begin zijn zij begrensd door houtwallen en -singels, die er nog steeds zijn, al zijn er in de camping-periode stukken gekapt en zijn er door de tijd heen natuurlijk steeds herplantingen geweest.
   De oudste houtwallen bestaan uit enorme inheemse eiken, later zijn vooral Amerikaanse eiken en ruwe berken gebruikt. Dit nog goed herkenbare akkerlandschap is het enige dat nog binnen de stad Emmen bestaat en het zou een ideale plek zijn om de rijke meer dan 5000-jarige geschiedenis van de landbouw te vertellen. (zie ook onder 'geschiedenis' het stuk over de historische gelaagdheid)
   In de na-oorlogse wijken van Emmen zijn veel van deze veldstructuren als uitgangspunt voor de moderne stadsplanning gebruikt, zonder dat de bewoners zich hiervan nog bewust zijn. Zo kan het landschapspark ook weer bijdragen aan een grotere betrokkenheid bij de eigen woon-omgeving, wat ook een van de doelen van Emmen Revisited is. (zie ook onder 'politiek')
   Omdat deze oude agrarische structuren na de plotselinge opheffing van de camping vorig jaar april in gevaar zouden komen ( hoewel het een groengebied is, bestonden er toch commerci"ele bouwplannen, die intussen van de baan lijken te zijn), is geprobeerd de houtwallen en singels (de zgn "lineaire boomstructuren"  in bureaucratisch jargon) ter bescherming bij de gemeente aan te melden. Sinds de Bomen-verordening uit 2011 kan dit namelijk en dan wordt binnen drie maanden over de melding beslist. De eerste poging werd ondernomen door het gemeenteraadslid van Groen Links, maar hier is niets meer van vernomen.
   Toen er vorig jaar oktober een tip kwam over mogelijk kappen aan de rand van het terrein (zie het blog hierover van 22 oktober), besloten twee leden van onze werkgroep in oprichting de melding opnieuw te doen, via de website van de Bomen-commissie. Hierop kwam geen reactie, zodat de melding op twee andere manieren opnieuw werd gedaan. Pas op 28 november kwam de weigering omdat de melding "verkeerd geadresserd" zou zijn, want hij moest naar B en W in plaats van de Bomen-commissie. Een nieuwe poging van Stichting Eanna, de rechtspersoon waar de werkgroep onder valt, werd aanvankelijk geaccepteerd, maar daarna "niet-ontvankelijk" verklaard (6 febr 2013), omdat de stichting geen belanghebbende zou zijn (ondanks de bijna identieke idealen en praktijk van stichting en werkgroep en de gemeenschappelijke leden van beide). Op 11 maart heeft de stichting hier natuurlijk weer bezwaar tegen gemaakt, waarop haar voorzitter en secretaris dus op 28 mei 's avonds voor de gemeentelijk, maar onafhankelijke Commissie Bezwaarschriften moest verschijnen.
   Hier werd onze mensen meer dan een uur lang het vuur aan de schenen gelegd, waarbij de "bevlogenheid" van hen werd geprezen. Uitspraak volgt na vier weken. We zijn inmiddels meer dan een jaar verder, en nog steeds is het niet gelukt, de houtwallen, bomenrijen en beboste heuvel behoorlijk ter bescherming aan te melden. Het opmerkelijke is wel dat tijdens dit hele proces wel degelijk steeds meer van de aangemelde elementen in het Landschapspark - terecht - door de gemeente als beschermd zijn geaccepteerd.

WE HOUDEN EEN IEDER OP DE HOOGTE.

   

welkom in de jungle

Een explosie van groen deze late lente, ook in het landschapspark. Langzaam neemt de natuur de leiding weer over en worden de tonnen puin, sloopafval en fundamenten, die nog steeds over de ex-camping van Emmen verspreid liggen, door oprukkende planten en struiken overwoekerd. Soorten die ondergronds waren gegaan, zoals wilde hyacint, maarts viooltje (ja nu pas) en zenegroen steken de kop weer op en dragen een blauw waas aan alle soorten fris groen bij. De bloeiende brem spikkelt er haar geel tussendoor.
   Het laat ook duidelijk zien waarom het landschapspark er moet komen en Emmen deze groene long tussen centrum en Angelslo moet behouden.

maartse viooltjes

vergeet-MIJ-nietjes (tussen puin)

heuvel blijkt prehistorisch

Door de harde oosterwind kwam in de door de campingbaas verleden jaar geslagen bres in de Feeenheuvel voor het eerst een prehistorische scherf te voorschijn, natuurlijk gevonden door de huis-archeoloog van de werkgroep, Ad van der Blom. Datering: IJzertijd (800-0vC). Veronica Veen verdenkt de heuvel er overigens van een ondergestoven hunebed te kunnen zijn, gezien de contekst Angelslo en Emmerdennen. Deze zou dan daarna in de IJzertijd opnieuw gebruikt zijn. Tijd voor een moderne archeologische scan?

bijschrift: de bewuste scherf,
wrsl een bodem/randfragment

tentoonstelling animeert...

Uit het gastenboek:
Unieke kans voor Emmen om zich te profileren met dit project.

Gelukig had de Zuidervelder het persbericht van de werkgroep tot een aardig stukje bewerkt, waardoor om 2 uur precies de tentoonstelling "Landschapspark: veleden - heden - toekomst" volstroomde. Het was er meteen zo levendig en geanimeerd, dat er meer gezamenlijk over de plannen werd gesproken, dan gekeken en gelezen.
   Onder genot van thee met paaslekkers werd in de zonnige tuin nog uren doorgediscussieerd. De bezoek(st)ers waren het er over eens dat het plan uniek is en nieuwe kansen biedt voor velen en ook voor de stad Emmen.
   De werkgroep voelde zich door deze feedback gesterkt in haar idee dat het project moet groeien, zoals planten groeien, een ontwikkeling dus met steeds meer inbreng van anderen. Dit in contrast tot de tekentafel van projectontwikkelaars, die als voldongen feit en zonder ook maar rekening te houden met het landschap en haar geschiedenis een megalomaan plan op een gebied loslaten. Zulke geluiden bereiken overigens ook uit de wijk de werkgroep steeds meer.

Al veel eerder was er verbazing dat de gemeente (nog) niet officieel op het plan van het landschapspark ingaat, want wat is er mooier dan naast een dierenpark en 'mensenpark' een plantenpark te hebben?), maar bij de bezoekers leidde dit tot een hele brainstorm over wat 'gemeente' nu eigenlijk inhoudt, ook gezien de saksische achtergrond van 'gemeenschappelijke grond' en de mensen die gezamenlijk een 'gemeenschap' vormen, wat nog diep tot in de 19de eeuw in de boermarke vorm kreeg. Langs ons landschapspark liep trouwens tot in de jaren 1950 de Markeweg, nu Boermarkeweg.
   Sommige van de aanwezigen hadden als klein kind al het idee dat grond "van niemand" kon zijn. Dit is trouwens een principe dat zeker teruggaat op de -neolithische - hunebedtijd: het concept van moeder aarde, die al haar kinderen draagt en weet te voeden.

De discussie reflecteerde dus de hele grondslag van het landschapspark, namelijk vanuit historische wortels naar de toekomst kijken.
    Al met al zo interessant en inspirerend, dat de werkgroep weer met hernieuwde energie verder kan.

tentoonstelling, lezing en ander activiteiten

Dit is geen grap, maar op 1 april, de tweede Paasdag, zal Veronica weer haar tentoonstelling "Landschapspark Emmen: verleden, heden, toekomst" opstellen in de voorhof van haar huisje. Dezelfde dag houdt zij met een van de andere leden van de werkgroep om ca. 3 uur een lezing over de plannen die inmiddels al in een vergevorderd stadium zijn. Het wordt een unieke mix van (pre)historische landbouw, educatie en toekomstgerichte stadslandbouw.
   Inmiddels heeft zij maar liefst vijf koudegolven weten te overleven zonder water en elektra, en sinds kort ook zonder afvoer. In de prehistorie zullen de voorzieningen zeker beter zijn geweest... De rechtzaken staan in principe op winst, maar je weet maar nooit in onze rechtstaat Nederland. Daar zijn we intussen ook wel achtergekomen. En natuurlijk is nu een beetje licht naar Vrouwe Justitia nu ook geen overbodige luxe...
   Tot ziens op de tweede Paasdag. Het programma - met verrassingen! - begint op 2 uur.
   Ook namens de werkhgroep, Veronica

aanvulling

Intussen is er een heel programma ontstaan, met dus om 3 uur een lezing, maar ook natuurgedichten zullen voorgelezen worden en misschien nog live-muziek. Daarnaast is er het doe-pakket voor jong en oud beschikbaar.

kijkje in de tentoonstelling met haiku c.q. vlinderboom,

   Hoewel het erop lijkt dat Kerst en Pasen dit jaar gaan samenvallen (is dit soms de 1 april-grap?), zal de werkgroep toch voor al uw vragen paraat staan om haar plannen toe te lichten, ook om het terrein van de huidige vergaande verloedering te kunnen blijven vrijwaren in de toekomst.
   U bent van harte welkom van 2 tot 5 uur in de voorhof van het laatste huis op de voormalige Camping Emmen, linksachter op de parkeerplaats t.o. de letters Aquarena.
Tot dan met hartelijke paasgroet, werkgroep Landschapspark Emmen.

historisch groen voor de toekomst

De werkgroep is nu enkele maanden naar binnen gericht bezig geweest, maar begint intussen steeds meer door de buitenwereld benaderd te worden. Hieronder een tekst bij een kleine tentoonstelling over het landschapspark, die te zien zal zijn op de Zadenbeurs in Den Bosch 2/3 maart 2013.

historisch groen voor de toekomst

In Emmen is een werkgroep druk bezig een landschapspark tot stand te brengen. Op de enige veldstructuren, die in de stad nog niet volgebouwd zijn, zal een uniek samenspel van (pre)historische landbouw, educatie en vernieuwende stadslandbouw verschijnen.
   Uitgangspunt zijn de in deze tijd alom veranderende inzichten in de relatie tussen mens, natuur en geschiedenis. Geven, delen, samenwerken in het netwerk van leven, met de mens als deel van het geheel.
   Het zal een park worden van, voor en door iedereen. Een toekomstgericht project, waarbij de historische wortels nieuwe grond krijgen.

Hard werken en meer steun

Inmiddels heeft de werkgroep 4 vruchtbare en geanimeerde vergaderingen gehouden. Van het werk dat er intussen is verzet, is al veel op deze site te zien.  De plannen vinden ook in steeds grotere kringen weerklank.

Landschapspark als wenkend perspectief

Op de laatste dag van roemruchte jaar 2012 kwam het Dagblad van het Noorden met een samenvattende terugblik, waarin het landschapspark als enige hoop naar voren kwam. De tweede helft was ook de eerste serieuze publiciteit van ons plan.

Parkplan word verfijnd

Sinds haar oprichting op 27 november is de werkgroep druk bezig haar doel en missie verder uit te werken en te verfijnen. Het moet een plan worden dat de verschillende overheden 'niet kunnen weigeren'.
   Intussen is er hard aan een eerste persbericht gewerkt en is het plan weer verder uitgewerkt, wat hierbij op de plattegrond te zien is.
   Er zijn inmiddels aanwijzingen dat de steun in alle gelederen groeit. EN ook jij kunt deel uitmaken van deze beweging. Steun dus het landschapspark en zeg het voort!